Sporcu Beslenmesi
Son zamanlarda beslenmenin sporcular için ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Antrenörler ve sporcular daha çok kısa yoldan performanslarını arttırabilecekleri yollar aramaktadır. Bu nedenle sporcu beslenmesinin ne kadar üzerine düşülmesi gereken bir konu olduğu yeni bir durumdur. Tam da bu günlerde kitapçıların sağlık raflarını süsleyen Ziyanur Güneş’in yazdığı Spor ve Beslenme kitabı adeta yol gösterici bir kaynaktır.
Sporcu Beslenmesinde amaç: Sporcunun cinsiyetine, yaşına, günlük fiziksel aktivitesine ve yaptığı spor çeşidine göre düzenlemeler yapılarak, besinlerin yeterli ve dengeli bir biçimde alınmasıdır.
Karbonhidratların Sporcu Beslenmesindeki Yeri
Aktivite sırasında karbonhidratlardan gelen enerji kullanımı ile daha az oksijene gereksinim olduğundan karbonhidratlar yağa ve proteine göre daha elverişli enerji kaynağıdır. Yetersiz karbonhidrat alımı sırasında yağ ve protein vücutta enerji kaynağı olarak kullanılırsa metabolizmaları sonucu artık maddeler bırakacaklarından yorgunluğa, bulantıya neden olurlar. Sporcu diyetindeki karbonhidrat miktarının artırılması ile orantılı olarak egzersiz sırasında vücutta kullanılan karbonhidrat miktarı da artmaktadır. Artan karbonhidrat miktarına bağlı olarak çalışma zamanı uzamakta, uzun süre yorulmadan çalışmak mümkün olmaktadır.
Hamur işleri ve şeker gibi karbonhidrattan zengin yiyecekler fazla tüketildiğinde
↓
Pankreastan insülin salınımı artar
↓
Artan insülin triptofan dışındaki diğer nötral aminoasitlerin dokulara dağılımını arttırır
↓
Artan triptofanın beyne girişi hızlanır
↓
Triptofan beyinde seratonin yapımını arttırır
↓
Artan seratonin kişide yorgunluğa ve uyku isteğine neden olur
Protein Kaynakları ve Kalitesi
Dışarıdan aldığımız proteinleri hayvansal ve bitkisel kaynaklı yiyeceklerden elde ederiz. Bu besinlerdeki proteinlerin kalite, çeşit ve miktarları birbirinden farklıdır. Kullanılabilirlik açısından tavuk yumurtası örnek proteindir, %98’i vücut tarafından kullanılır. Hayvansal kaynaklı proteinler, bitkisel kaynaklı proteinlere göre ekonomik yönden daha pahalıdır. En uygun ve sağlıklı beslenme şekli, diyetteki proteinin %50’sinin hayvansal kaynaklı, %50’sinin bitkisel kaynaklı besinlerden karşılandığı beslenme şeklidir.
Yağlar
Karbonhidrat ve proteinlerin iki katı kadar enerji sağlayan yağlar ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağdan zengin diyet kullanımı performansı düşürmektedir. Sporcu beslenmesine dengeli beslenmenin önemi büyüktür.
Vitaminler
Vitaminler sağlıklı büyümeyi ve gelişmeyi sağlayan gerekli besin ögeleridir. Vitaminler yağda ve suda kolaylıkla çözülürler. Sporcuların genellikle performansı arttırır düşüncesi ile günlük gereksinim üzerinde, yüksek dozda vitamin tüketmektedirler. Bu kullanım doğru değildir.
Su
Yetişkin bir insanın vücut ağırlığının yaklaşık %60 kadarı sudur. Sporcuların sıvı gereksinimleri ile paralellik göstermektedir. Vücudun suya ihtiyacı olduğunu gösteren belirtilerin başlıca olanları; ağız kuruluğu, ateş, yorgunluk, ağrı hissi ve dengeyi sağlayamamaktır.
Protein Tozları
Ağırlık çalışması yapan sporcuların sıklıkla kullandıkları ergojenik türevidir. Yağ ve kolesterolden kısıtlıdır. Diyette yetersizlik varsa kas gelişiminde yardımcı olabilir. Gereksinim üzerinde kullanımı sağlığı ve performansı olumsuz etkiler.
Amino Asitler
Diyette alınan proteinlere göre emilimi daha kolaydır. Amino asit alımı büyüme ve insülin hormonlarının salınımını artırmaktadır. Vücut yağ oranını düşürdüğü iddia edilmektedir. Çalışmalar gereksinim üzerinde alınan amino asitlerin kas gücü ve gelişimini arttırmadığını göstermektedir.
Yorumlar